دموکراسی بر دموکراسی
رضا بژکول روزنامه نگار
روزنامه شرق تاریخ 96/4/15
گریزی بر یک یاداشت
حکومت مردم، به وسیله مردم، برای مردم، هرگز از روی زمین محو نخواهد شد (آبراهام لینکلن).
سادهترین تعریفی که امروزه از دموکراسی شده، حکومت مردم بر مردم است که برگرفته از اندیشه خردورزانی مانند ارسطو و پریکلس در یونان باستان قدیم بود. دموکراسی نظامی است که اجازه شرکت به همه را میدهد بهگونهای که همه مردم در حکومتکردن شریک باشند.
جیمز برایس، استاد دانشگاه آکسفورد معتقد است دموکراسی به معنای اکثریت است، اکثریتی که اقلیت را به رسمیت بشناسد و به رأی و نظر آنان نیز احترام بگذارد. این اکثریت دارای سه ویژگی است که این سه ویژگی سه ممیز دموکراسی را از دیگر نظامهای غیردموکراتیک تفکیک میکند. اول اینکه اهداف حکومت را افکار عمومی تعیین و پیشنهاد میکند نه گروههای اشرافیگری از هر نوع، دوم اینکه حاکمان را مردم انتخاب میکنند و جز با انتخاب عمومی هیچ راه دیگری برای مناصب حکومتی وجود ندارد و سوم اینکه مردم این حق را دارند که با سیاستهای منتخبان خود مخالفت کنند، مطالبهگر باشند و به دنبال مطالبات ملی و حتی فردی.
اما برای اینکه موارد بیانشده تحقق پیدا کند، نیازمند پیشزمینه آموزش و آگاهی برای انتخاب درست در یک جامعه متکثر است.
اول از همه باید تلاش کرد تودهها را هرچهبیشتر آموزش داد تا بهتر بتوانند از توانایی و امکانات خود برای حضور در عرصههای سیاسی بهره گیرند و قدرت بیشتری برای سنجش امور عمومی و داوری درباره آنها پیدا کنند. «حضور مردم در انتخابی آگاهانه، بهترین پایههای دموکراسی است»، ثانیا باید مردم را در پرداختن هرچه بهتر و بیشتر در عرصه عمومی و داوری درباره آنها تشویق کرد تا بتوانند با آگاهی و شناخت بهتر دست به انتخاب بزنند (به قول دکتر بشیریه دموکراسی بدون اکثریت آگاه و علاقهمند به مسائل سیاسی ممکن نیست)
چنان که هابر ماس نیز در این زمینه اعتقاد دارد که «دولت دموکراتیک قانونی، نظمی است سیاسی که از سوی خود مردم آفریده شده است و به موجب عقیده و ارادهسازی آنها کسب مشروعیت میکند و بهاینترتیب است که به تابعان قانون امکان میدهد در همان حال خود را واضعان قانون مشاهده کنند».
روسو نیز معتقد است در دموکراسی مستقیم شهروندان از قانونی اطاعت میکنند که خود در ایجاد آن مشارکت مستقیم دارند. به معنی دیگر اطاعت از چنین قانونی در حقیقت اطاعت از اراده خودشان است. آزادی واقعی از نظر روسو اطاعت از قانونی است که ما خود وضع کردهایم و بر اجرای آن متعهد هستیم.
بهطورکلی مفهوم دموکراسی را میتوان در چندین اصل خلاصه کرد:
اول نشئتگرفتن قدرت و قانون از اراده مردم
دوم آزادی بیان افکار عمومی و اتکای حکومت به آن
سوم وجود شیوههای مشخص برای بروز افکار عمومی از جمله احزاب سیاسی
چهارم اصل حکومت اکثریت عددی در مسائل مورد اختلاف در افکار عمومی مشروط به وجود تساهل و مدارای سیاسی
پنجم محدودبودن اعمال قدرت به رعایت حقوق و آزادیهای فردی و گروهی
ششم تکثر و تعدد گروهها و منافع و ارزشهای اجتماعی
هفتم امکان بحث عمومی و مبادله آزاد افکار درباره مسائل سیاسی و قدرتمندی جامعه مدنی
هشتم اصل نسبیت اخلاق و ارزشها نهم تساهل در برابر عقاید مختلف و مخالف
دهم برابری سیاسی گروههای اجتماعی از لحاظ دسترسی به قدرت
یازدهم امکان تبدیل اقلیتهای فکری به اکثریت از طریق تبلیغ نظرهای گروهی
دوازدهم استقلال قوه قضائیه در جهت تضمین آزادیهای مدنی افراد و گروهها، سیزدهم تفکیک قوا با استقلال حداقل سه قوه از یکدیگر
چهاردهم امکان ابراز مخالفت سازمانیافته و وجود گروههای مخالف قانونی (بشیریه 1383، ص 27)
و نهایت اینکه دموکراسی نیاز به گفتوگوی ملی و تبادل نظر چندجانبه محترمانه دارد و باید تلاش کرد تا نظر مخالفان نیز شنیده شود.
http://sharghdaily.ir/?News_Id=135293
✅ جهان پسا کرونا ؛ تحولات در دنیا
✍رضا بژکول پژوهشگر و روزنامه نگار
منبع : روزنامه افتاب یزد ۹۹/۲/۳۰
http://aftabeyazd.ir/?newsid=160735
هابرماس جملهای دارد که میگویید "کرونا باعث شد ما بفهمیم چقدر نفهمیم " و یا ماتیاس هورکس میگوید " پشت ریزش جهانی که خیال میکردیم میشناسیم، جهان دیگری در حال جوش خوردن است"
همه اینها و نظریههای دیگری از اندیشمندان جهان به ما یادآوری میکند که جهان پساکرونا جهان دیگری خواهد شد، چه دولتها و یا حاکمان وقت در جهان بخواهند و چه نخواهند!
فاصلهای که ویروس کرونا در جهان ایجاد کرده به ما یادآوری نموده که باید نوع جدیدی از نزدیکیها را بیاموزیم.
گسستی که بین خانوادهها، دوستان، همسایگان و..... ایجاد شده دوباره بازآفرینی شود اما به شکل جدیدتر و متد بهتر.
جهان پسا کرونا جهان زیبایی خواهد شد .جهانی که در آن دیگر خرافات، منیت ها، زورگویی ها، خودخواهی ها، تهدید ها، تخریب ها، لاپوشانیها، ترسها و..... جایی ندارد. انسانها آگاهتر شده و دنیای جدیدی برای خود و کشورشان میسازند تا از گذشتهها بهتر، با دانش و علم برتر، حفاظت از محیط زیست زیباتر، و اجتماعی شدن انسانها برای همزیستی بهتر.
جهانی که در آن علم بر همه چیز سیطره پیدا خواهد کرد، پژوهش و تحقیقات جای خود را به دولتها تحمیل و بازتر خواهد کرد. خرافات، بازی با کلمات ، واژگان خود ساخته جایش تنگتر خواهد شد.
جهان آینده جهانی است که در همه حوزهها تحولی شگرف رخ خواهد داد، تحولی که انسان را به حال و آینده خوشبین تر، به زندگی با تکنولوژی امیدوارتر، با هم بودن بدون حضور فیزیکی اما ارتباطات ضرورت دیگری میبخشد.
موارد زیر بخش بسیار کوچکی از جهان پسا کرونا است که امکان ظهور و تحقق آن در فرایند زمان جاری و ساری خواهد شد.
۱- بهداشت فردی فراگیرتر، حضور در جمعها کمتر
۲ - خانهها کوچکتر، زندگیها شادتر
۳- صرفه جوییها بیشتر، هزینهها کمتر
۴- محیط زیست پاک تر، تخریبها کمتر
۵- اقتصاد خانوادهها کوچکتر، ایدهها بیشتر
۶- جنگها کمتر، گفتگو و صلح بیشتر
۷- کارمند ادارات کمتر، مراجعات آنلاین بیشتر
۸- درمان آنلاین بیشتر، حضور در مطبها کمتر
۹- کسب و کارهای فردی و خصوصی بیشتر، شرکتهای دولتی و رانتی کمتر
۱۰- امکانات زندگی کمتر،لذت از زندگی بیشتر
۱۱ - عروسیها سبک تر، هزینهها کمتر
۱۲- دعواهای خانوادگی کمتر، دوستیها بیشتر
۱۳- تکنولوژی پزشکی ساده تر، سلامتی مردم بیشتر
۱۴- مطالعه کتاب و فراگیری دانش بیشتر، حضور در شبکههای اجتماعی کمتر
۱۵- خریدهای آنلاین بیشتر، رفت و آمدها کمتر
۱۶ - زندگیها آسانتر، حرص و جوشها کمتر
۱۷- شفافیتها بیشتر، رانت خوریها کمتر
۱۸- تکنولوژی به روز تر، دزدیها کمتر
۱۹- رسانهها آزادتر، محدودیتها کمتر
۲۰- شغلهای کاذب کمتر، خلاقیتهای فردی بیشتر
۲۱- خردورزیها بیشتر، دروغ و چاپلوسیها کمتر
۲۲- فاصله طبقاتی کمتر، اقتصاد زندگی آسانتر
۲۳- فرهنگ اجتماعی بهتر، ناهنجاریها کمتر
۲۴- آموزش اینترنتی بیشتر، کلاسهای درس کمتر
۲۵- ارتباطات فردی بیشتر، انزوا و گوشهگیریها کمتر
۲۶- کنفرانسهای ویدیویی بیشتر، جلسات حضوری کمتر
۲۷- خودروهای برقی بیشتر، آلودگیهای هوا کمتر
۲۸- سر گرمیها بیشتر، افسردگیها کمتر
۲۹- انرژیها پاک تر، خودروهای خودران بیشتر
۳۰- بیمه گرها بیشتر، بیمههای بیکاری روان تر
و دهها نمونه از این دست که زندگی انسانها را متحول، و آینده بهتری را رقم
خواهد زد.
درس بزرگ کرونا ویروس این بود که بیاموزیم که هنوز زندگی جمعی و اجتماعی را نیاموختیم .